گره کور دندان‌پزشکی را چه کسی باز می‌کند

salamat-dahan-congress-2-1024x682

گزارشی از برگزاری سومین کنگره سلامت دهان و اپیدمیولوژی

سومین کنگره سلامت دهان و اپیدمیولوژی همراه با اولین جشنواره سلامت دهان، توسط انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، با فاصله‌ای شش ساله از دومین کنگره این انجمن، از دوم تا چهارم اسفند ۹۶ به میزبانی دانشکده دندان‌پزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران برگزار شد. هرچند این کنگره از سوی جامعه دندان‌پزشکی مورد استقبال چندانی قرار نگرفت اما مراسم افتتاحیه آن فرصتی بود برای حضور مدیران و سیاست‌گذاران حوزه دندان پزشکی وزارت بهداشت تا ضمن ارایه کارنامه عملکرد خود و اداره متبوعاشان در دولت گذشته، چشم‌اندازهای تازه وزارت بهداشت در حوزه دندان‌پزشکی برای سال های پیش‌رو را ترسیم کنند. دکتر حسین حصاری، رییس کنگره و رئیس انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، دکتر امیررضا رکن، رئیس دانشکده دندان‌پزشکی تهران و عضو شورای سلامت دهان، دکتر حسن رزمی، مشاور وزیر بهداشت در امور دندان‌پزشکی و رییس دبیرخانه شورای اموزش دندان‌پزشکی، حمید صمدزاده، رئیس اداره سلامت دهان و دندان و دکتر قاسم صادقی، رئیس اداره درمان دندان‌پزشکی از جمله افرادی بودند که در این مراسم به پشت تریبون رفتند.

salamat dahan congress- dr hesari

جایگاه دندان‌پزشکان در نظام سلامت
دکتر حسین حصاری، رئیس انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی که رئیس این کنگره نیز بود، در سخنرانی آغازین این کنگره گفت: «سؤال مهمی که امروز باید از خود بپرسیم، این است که جایگاه ما دندان‌پزشکان در نظام سلامت کجا است و آیا سلامت دهان مردم را باید با دندان‌های پر شده بیشتر تأمین کرد؟ همه ما به خوبی می‌دانیم که درمانگران واسطه سلامت دهان هستند و وقتی وارد کارزار می‌شوند که سلامت شخص به خطر افتاده باشد.»
وی افزود: «دندان‌پزشک نیروی گرانی است که باید در سطح دوم ارائه خدمات و بالاتر فعالیت کند. هزینه درمان‌های دندان‌پزشکی بین ۱۵ تا ۲۰ درصد هزینه‌های دارویی کشور را تشکیل می‌دهند و پس از هزینه‌های بستری در دومین رتبه هستند، اما می‌دانیم که منابع مالی کافی و متناسب برای این درمان‌ها اختصاص پیدا نکرده است. حال اگر بخواهیم ببینیم وضعیت پیشگیری در بین مردم چگونه است، باید بگویم بر اساس آمارها، بین ۱۵ تا ۲۰ درصد مردم اظهار می‌کنند روزی ۲ بار مسواک می‌زنند که البته درصد کمتری از آن‌ها هر نوبت بین ۳ تا ۴ دقیقه زمان به این کار اختصاص می‌دهند. می‌توان گفت تنها این دسته هستند که اقدامات پیشگیرانه را به خوبی انجام می‌دهند، اما حدود ۵۰ درصد مردم روزی ۱ بار مسواک می‌زنند و بین ۳۵ تا ۴۰ درصد مردم هم اصلاً مسواک نمی‌زنند.»
وی در ادامه به آمارهایی که بازار مسواک و خمیردندان در کشور اشاره کرد و گفت: «در مورد سرانه مصرف مسواک آمار دقیقی وجود ندارد، اما طبق آمار اتاق بازرگانی پنج میلیون و چهارصد و چهل هزار دلار معادل هفده میلیارد تومان مسواک از ده کشور وارد ایران شده است و طبق آمار دیگری صدو بیست میلیون مسواک در کشور مصرف می‌شود. همچنین سالانه یک و دو دهم میلیارد دلار ارز صرف واردات خمیردندان می‌شود و بین شصت و پنج تا هشتاد درصد بازار را خمیردندان‌های خارجی احاطه کرده‌اند. آمار دیگری می‌گوید میزان مصرف خمیردندان در کشور سیصد میلیون تیوپ در سال است. حال آیا کیفیت محصولات داخلی مناسب است؟ این سؤالی است که سعی کرده‌ایم در این کنگره که تقریباً اکثر مسئولین دندان‌پزشکی کشور در آن حاضرند، پاسخ بدهیم.»

salamat dahan congress- dr roknچرا دندان‌پزشکی بر خلاف پزشکی در پیشگیری موفق نیست؟
در ادامه دکتر امیررضا رکن، رئیس دانشکده دندان‌پزشکی تهران گفت: « اگر سال ۶۶ که بنده وارد دوره تخصص شدم رشته دندان‌پزشکی اجتماعی و سلامت دهان وجود داشت، بدون تردید و تعارف آن را انتخاب می‌کردم. البته رشته پریو هم که در آن تخصص گرفتم، خیلی از این رشته دور نیست.»
وی افزود: «متأسفانه ما در سی، چهل سال گذشته راه را اشتباه رفتیم و پنج دانشکده دندان‌پزشکی را به تعدادی که آمارش دیگر از دست در رفته و کسی دقیق آن را نمی‌داند تبدیل کردیم، اما شاخص dmf هیچ تغییری نکرده است. به طوری که در زمان دانشجویی ما dmft افراد ۱۲ ساله بین دو و سه دهم تا دو و چهار دهم بود و آخرین پیمایش هم نشان می‌دهد این شاخص در این گروه سنی دو و دو دهم است و بهبود پیدا نکرده است. این به این معنا است که زحمات مسئولین، سلامت دهان را برای مردم به ارمغان نیاورده است. به اعتقاد بنده این موضوع جای تحلیل دارد که چرا در پزشکی این‌گونه نیست و برای مثال بیماری‌هایی مانند فلج اطفال و مالاریا ریشه‌کن شده‌اند، اما در پیشگیری از پوسیدگی و بیماری‌های لثه هیچ اتفاقی نمی‌افتد.»

salamat dahan congress-4چرا کار شورای سلامت دهان به انحلال کشید؟
عضو شورای سلامت دهان وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فلسفه تشکیل شورای و دلایل انحلال آن گفت: « تشکیل شورای سلامت دهان در دولت یازدهم سبب امیدواری ما شد. چرا که در این شورا جلسات بسیار خوبی برگزار و کمیته‌های بسیار خوبی تشکیل شد که ثمره آن را امروز می‌بینیم. برای مثال شاهد هستیم که برنامه دو ساله وارنیش فلورایدتراپی، شاخص dmft را تا حدودی کاهش داده است و همچنین مراکز بهداشت و درمان و خدمات سطح دو در آن‌ها توسعه یافته و اهمیت به بهداشت و پیشگیری در حوزه دهان و دندان افزایش یافته است، اما با اختلاف نظر کوچکی که با شخص آقای وزیر درباره احیاء دوره تربیت بهداشتکار، که امروزه به آن دنتال تراپیست می‌گویند، پیدا شد این شورا منحل شد.»

دکتر رکن در ادامه خاطرنشان کرد: «وزیر بهداشت اوایل مدیریت خود گفتند: «من از دندان‌پزشکی اطلاع زیادی ندارم و به همین دلیل شورای سلامت دهان را تشکیل می‌دهم که در این زمینه درست سیاست‌گذاری کند.»، اما گویی ایشان بعد از یک سال نسبت به بهداشت دهان آگاهی کامل پیدا کرد و تصمیمات شورای سلامت را زیر پا گذاشت و رأساً تصمیم‌گیری و شورای سلامت دهان را هم منحل کرد. البته وزیر بهداشت در ادامه، ستاد تحول سلامت دهان را تشکیل داد که اعضاء آن از اعضاء شورای سلامت دهان هستند، اما با اینکه بیش از یک سال از فعالیت آن می‌گذرد، هیچ بازخوردی از آن ندیده‌ایم و امیدوارم اعضاء این ستاد گزارش عملکرد خود را ارائه دهند.»

salamat dahan congress- dr razmiشورای سلامت دهان در مرحله اجرا موفق نبود
دکتر حسن رزمی، مشاور وزیر بهداشت در امور دندان‌پزشکی و رییس دبیرخانه شورای اموزش دندان‌پزشکی، در آغاز سخنان خود به تاخیر شش ساله در برگزاری این کنگره اشاره کرد و گفت: «اینکه دو کنگره‌ آخر انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، با ۶ سال فاصله برگزار شده‌اند جای تأسف دارد. چرا که ما شاهد هستیم گاهی همایش‌ها و سمپوزیوم‌های درمانی با فاصله ۶ ماهه برگزار می‌شوند. بنابراین همه ما در این مورد مسئول و موظف هستیم که این فاصله‌ها را کم کنیم تا بحث پیشگیری بیشتر مورد توجه قرار گیرد. چرا که همان‌طور که در دنیا هم ثابت شده است، افزایش دانشکده دندان‌پزشکی هیچ نقشی در ارتقاء سلامت دهان ندارد و اگر به همین طریق ادامه بدهیم، به عنوان متولی سلامت نخواهیم توانست در مقابل مردم سربلند باشیم.»
وی در ادامه تصریح کرد: «بنده با تمام احترامی که برای آقای دکتر رکن قائل هستم، در زمینه شورای سلامت با ایشان اختلاف نظر جزئی دارم و معتقدم اگرچه در این شورا اقدامات بسیار ارزشمندی انجام شد، اما در فرایند مدیریت و اجرا چندان برنامه استراتژیک و دراز مدتی در آن وجود نداشت. البته باید تأکید کنم که آقای وزیر بهداشت یکی از حامیان اصلی سلامت دهان هستند.»

salamat dahan congress- miran nasibi soroushرئیس شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی افزود: « هر زمان که موضوع نیروهای حد واسط دندان‌پزشکی مطرح می‌شود، این دغدغه پررنگ می‌شود که این افراد در درازمدت دنتال تراپیست‌ خواهند شد و هیچ نقشی در بهداشت و پیشگیری نخواهند داشت. این دغدغه بسیار به‌جا است و تجربه هم نشان می‌دهد ما نتوانسته‌ایم از نیروهای حد واسط به درستی استفاده کنیم. این در حالی است که اگر بتوانیم قانون بهداشتکار دهان و دندان را از طرق قانونی اصلاح و هدایت کنیم، قطعاً نیروهای حد واسط نه یک تهدید، بلکه یک فرصت هستند و ما حتی در مرفه‌ترین مناطق شهری بیش از مناطق روستایی به آن‌ها نیاز داریم و با برنامه‌ریزی‌های درازمدت می‌توانیم از این نیروها استفاده بهینه کنیم.»
دکتر حسن رزمی که عضو ستاد کشوری طرح تحول سلامت دهان و دندان نیز هست، در پایان در خصوص دستاوردهای این ستاد اظهار کرد: «ستاد طرح تحول سلامت دهان بازخورد بسیار خوبی داشته است، اما برخی مصوبات آن که حتماً در آینده  اثربخشی آن را شاهد خواهیم بود نباید رسانه‌ای شوند. از جمله دستاوردهای ستاد می‌توانم به توافق در بودجه سلامت دهان اشاره کنم. درضمن تصمیمات خوبی در عرصه بهداشت دهان و دندان در این ستاد گرفته شده است که پس از ابلاغ از سوی شخص وزیر آن‌ها را اعلام خواهیم کرد.»

salamat dahan congress- dr razmi dr samadzadehبه جز بحث نیروهای حد واسط با شورای سلامت دهان اختلافی نداشتیم
در ادامه دکتر حمید صمدزاده، رئیس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت در سخنرانی خود گفت: «آنچه در دندان‌پزشکی اتفاق افتاده است و بنده قصد ارائه گزارش آن را دارم، کار اداره بهداشت دهان نیست بلکه کار جمعی بوده که همه تصمیمات آن در شورای سلامت دهان مصوب شده و در این اداره عملیاتی شده است.»
وی افزود: « اداره سلامت دهان تنها در یک نکته با شورا اختلاف داشت و آن هم بحث تربیت نیروهای حد واسط بود که طی جلساتی در حال پیگیری است. در هر صورت ما به دنبال دسترسی عادلانه به خدمات سطح یک و دو در اقصی نقاط کشور هستیم و تلاش می‌کنیم هر جا بتوانیم این خدمات را به وسیله دندان‌پزشک و اگر نتوانیم به وسیله نیروهای دیگر ارائه کنیم.»

وی تصریح کرد: «باید به دلواپسان بگویم در همین چند سال هزار و ششصد دندان‌پزشک جذب مراکز بهداشت و درمانی شده‌اند که حداقل در سی سال گذشته یعنی از زمانی که این مراکز تشکیل شدند بی‌سابقه است. به گونه‌ای که ما موفق شدیم ۱۴۳۰ دندان‌پزشک را در قالب بیمه روستایی جذب کنیم و دلیل آن، افزایش حقوق آنان از حقوق طرحی حدود ۲ میلیون تومان به حداقل ۷ میلیون تومان به شرط ۴ ساعت کار مفید و مبتنی بر عملکرد است.»
دکتر حمید صمدزاده در پایان خاطرنشان کرد: «قبل از اجرای طرح تحول، پرداخت از جیب مردم  برای خدمات دندان‌پزشکی حدود ۶۷ درصد بوده و هدف این طرح این است که با اتمام برنامه توسعه ششم این میزان به سی درصد کاهش پیدا کند. در حال حاضر به گزارش وزارت بهداشت پرداخت از جیب به حدود ۴۳ تا ۴۵ درصد کاهش پیدا کرده است. البته این کار بسیار هزینه بر است و برای کاهش ۱ درصد پرداخت از جیب مردم باید حدود ۸۰۰ میلیارد تومان هزینه شود. بنابراین استراتژی ما که مصوب شورای سلامت دهان است، این است که از این پس برای پیشگیری از پوسیدگی و بیماری‌های لثه برای گروه هدف که افراد زیر ۱۴ سال و مادران باردار و شیرده را شامل می‌شود تلاش کنیم.»

salamat dahan congress-1اداره درمان دندان‌پزشکی تاکنون انتظارات را برآورده نکرده است
در ادامه دکتر قاسم صادقی، رئیس اداره درمان دندان‌پزشکی، به پشت تریبون دعوت شد. او درباره تاریخچه تشکیل اداره تحت ریاست خود و کارنامه آن گفت: «اداره درمان دندان‌پزشکی که سال ۹۴ تأسیس شد، به طور عمده بنا بود بر مبنای هماهنگی و همکاری در حوزه‌های تصمیم‌گیر وزارت بهداشت کار کند، اما با تغییراتی که شاید در نتیجه عدم ثبات مدیریتی باشند، انتظاراتی که اساتید جامعه دندان‌پزشکی از این اداره داشتند تا امروز برآورده نشده است.»
وی در ادامه به تشریح فعالیت‌های اداره درمان دندان‌پزشکی که ذیل معاونت درمان وزارت بهداشت است، پرداخت و افزود: «برنامه‌ای که به عنوان برنامه عملیاتی سال ۹۷ در معاونت درمان مصوب شد، ایجاد مراکز دندان‌پزشکی برای بیماران خاص است که در دندان‌پزشکی شامل معلولین جسمی حرکتی، معلولین ذهنی، بیماران مبتلا به هپاتیت، اچ‌آی‌وی، تالاسمی و هموفیلی می‌شود و بنا بر این است که در هر دانشگاه در مراکز استان یک بخش دندان‌پزشکی ارائه خدمت به بیماران خاص دایر شود.»
دکتر قاسم صادقی در پایان خاطرنشان کرد: «در حال حاضر تصویر درستی از اینکه چه تعداد دندان‌پزشک و چه تعداد مرکز دندان‌پزشکی داریم و چه تعداد خدمت توسط چه کسانی در آن‌ها ارائه می‌شود نداریم و این در حالی است که در اختیار داشتن این آمار برای برنامه‌ریزی ضروری است. به همین دلیل در نظر داریم برای رصد کردن لحظه‌ای این اطلاعات سیستم آنلاینی در حوزه دندان‌پزشکی ایجاد کنیم که بنده پذیرای نظرات اساتید در این باره هستم. تنها آماری که می‌توانم از ظرفیت موجود در دندان‌پزشکی ارائه دهم، این است که در بخش دولتی هفت هزار و پانصد یونیت داریم که یک چهارم امکانات دندان‌پزشکی کشور را شامل می‌شود، اما بالای نود درصد خدمات را بخش خصوصی ارائه می‌دهد و این جزو نکاتی است که باید برای افزایش بهره‌وری مد نظر داشته باشیم.»


تگ ها

، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

یادداشت بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>