تکلیف تربیت بهداشتکاران برای همیشه روشن می‌شود

dr hasan razmi2

مرور کارنامه شش ماهه دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی در گفتگوی اختصاصی با دکتر حسن رزمی

دکتر سیامک شایان: شهریور ماه ۹۶ و همزمان با روی کار آمدن دولت دوازدهم دکتر حسن رزمی سکان هدایت دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی وزارت بهداشت را بر عهده گرفت. اکنون شش ماه از زمان ورود او به ساختمان خیابان ایوانک شرقی گذشته است. در این مدت او با جلب اعتماد وزیر بهداشت به سمت مشاور وزیر در امور دندان‌پزشکی و دبیر ستاد طرح تحول سلامت دهان منصوب شده است.
اکنون با گذشت شش ماه از انتصاب او در وزارت بهداشت گذشته است به گفتگو با استاد گروه اندودنتیکس دانشگاه علوم‌ پزشکی تهران پرداختیم تا مروری داشته باشیم بر فعالیت‌ها و کارنامه شش ماهه دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی.

- یکی از اولین تصمیماتی که پس از انتصاب خود اخذ کردید، تغییراتی در زمینه منابع آزمون دستیاری بود که در نتیجه آن آرامشی بر فضای آموزش دندان‌پزشکی سایه انداخت. در مورد اقدامات خود در این دو حوزه توضیح بفرمایید.
پیش از انتصاب بنده، در رابطه با منابع آزمون دستیاری تصمیمی در دبیرخانه اخذ شده بود که منجر به حواشی زیادی شد. چرا که اعلام شده بود که تنها مرجع آزمون دستیاری سال ۹۷ ، کتب مرجع ملی هستند و این موضوع علاوه بر داوطلبین آزمون دستیاری، موجب اعتراض اعضای هیات علمی هم شده بود. البته نمی‌توانست این اعتراض‌ها را بی‌دلیل دانست. چرا که در وهله اول، داوطلبین آزمون تخصص این کتاب‌ها را در دوره عمومی نخوانده بودند و حتی این کتب در شرایطی مرجع آزمون تخصصی اعلام شد که برخی از آن‌ها چاپ نشده بودند. در صورتی که ضروری است کتب مرجع، در دوره عمومی تدریس شده و اشکالات آن‌ها رفع شود. بنابراین اولین کاری که در این خصوص انجام دادیم، مذاکره و مشورت با همه دانشکده‌ها و اعضاء هیات علمی و نظرخواهی از پیشکسوت‌ها، اساتید و گروه‌های آموزشی بود که می‌توانم بگویم تقریبا تمام استعلام‌ها، حکایت از این داشت که آن‌ها خواهان این هستند که کتب ملی ابتدا مدتی تدریس شوند و نواقص آن‌ها شناسایی و رفع شوند و پس از اینکه هیات بورد هر گروه آموزشی آن‌ها را تائید کرد، به‌عنوان مرجع معرفی شوند. بنابراین در این شرایط، اولین کاری که انجام دادیم، لحاظ کردن نظرات این عزیزان در خصوص جایگزین کردن منابع سال ۹۷ توسط منابع سال ۹۶ بود.

- یکی از مطالبات صنفی و آموزشی در حوزه دندان‌پزشکی خواسته‌هایی بود که دندان‌پزشکان متخصص ضریب‌کا طی دو سال اخیر دنبال می‌کردند. طی روزهای گذشته با حکم معاون آموزشی دستورالعمل ساماندهی خدمات دندان‌پزشکان متخصص متعهد خدمت ابلاغ شد که به امضاء وزیر بهداشت نیز رسیده است. در رابطه با این دستورالعمل و هدف از ابلاغ آن توضیح بفرمایید.
در مورد مطالبات متعهدین ضریب کا، باید بگویم یکی از این خواسته‌ها، اجازه کار در بخش خصوصی در ساعات غیر اداری بود که خواسته‌ای به‌حق به شمار می‌رفت. از طرف دیگر ایجاد تسهیلاتی برای انگیزه ماندگاری بیشتر در دانشکده‌ها، موضوعی بود که به‌طور جد به آن پرداختیم. در حال حاضر پس از کارهای کارشناسی متعدد، دستورالعملی تدوین شده است که بر اساس آن، این نیروها می‌توانند در ساعات غیر اداری، با اجازه دانشگاه‌ها و بدون هیچ‌گونه دغدغه حقوقی و مداخله از سوی نهادهای نظارتی هم در بخش خصوصی و هم در کلینیک‌های ویژه کار کنند. این دستورالعمل تدوین و اصلاح شده و در نیمه اول فروردین ماه سال ۹۷ توسط وزیر محترم بهداشت ابلاغ شد. در این دستورالعمل تمهیدات خوبی برای متعهدینی که در مناطق محروم مشغول گذراندن طرح هستند دیده شده است و آنان در مدت زمان انتظار که برای تهران حداکثر و برای حدود چهارده شهر، صفر در نظر گرفته شده است، می‌توانند در کلینیک‌های ویژه با تعرفه مصوب هیات امنا که تعرفه حد واسط بخش دولتی و خصوصی است کار کنند و بعد از اتمام مدت انتظار، ملزم هستند دو روز در کلینیک ویژه کار کنند و باقی روزها هم با اجازه دانشگاه مطب شخصی داشته باشند.
این مدت زمان انتظار بین صفر تا چهار سال است و همه افراد اعم از رسمی قطعی، رسمی آزمایشی، پیمانی، متعهدین خدمت و غیره بدون در نظر گرفتن مرتبه علمی، مشمول این دستورالعمل قرار می‌گیرند و اگر به مرتبه دانشیاری ارتقاء پیدا کنند، الزام دو روز کار در کلینیک ویژه هم برای آنان از میان برداشته می‌شود.
زمان انتظار شهرهای استان تهران ۴ سال، زمان انتظار البرز، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و قم ۳ سال، زمان انتظار رشت، کاشان، قزوین، همدان، بابل، مازندران، زنجان و کرمان ۲ سال، زمان انتظار ارومیه، بندرعباس، یزد، گلستان و سمنان ۱ سال و زمان انتظار بقیه شهرها که شامل خرم‌آباد، ایلام، زاهدان، اردبیل، رفسنجان، بجنورد، یاسوج، سنندج، کرمانشاه، بیرجند، اراک، شهرکرد، بوشهر و اهواز صفر می شود و در صورتی که افراد زمان انتظاری نداشته باشند و امتیاز فعالیت مطب هم داشته باشند؛ می‌توانند به محض شروع انجام تعهدات، در صورت وجود کلینیک ویژه، دو روز در آن و باقی ایام را با اجازه دانشگاه و مجوز سازمان نظام پزشکی در بخش خصوصی کار کنند. به این طریق مشکل فعالیت در بخش خصوصی در خارج از ساعات اداری همکاران حل می گردد.

- شما در ابتدای انتصاب خود تأکید داشتید که دبیرخانه شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی باید از مدیریت جزیره‌ای دوری کند و وعده دادید که قطعاً برای تصمیمات و سیاست‌گذاری‌ها از جامعه دندان‌پزشکی، کارشناسان و انجمن‌ها نظرخواهی خواهید کرد. بفرمایید در این مدت نحوه و کیفیت تعامل شما با این قشر چگونه بوده است؟
در واقع یکی از موضوعاتی که جامعه دندان‌پزشکی را آزار می‌دهد، تصمیم‌گیری مستقل در حوزه‌های مختلف مانند درمان، بهداشت و آموزش است. این در حالی است که اگر این تصمیمات با یکدیگر مرتبط و هم‌راستا و تحت یک سیاست واحد باشند، تا حدود زیادی از اتلاف انرژی، سرمایه و فرصت‌ها جلوگیری می‌شود. یکی از موضوعاتی که در ستاد طرح تحول سلامت دهان مطرح شد، ایجاد تمرکز در سیاست‌گذاری‌های کلان دندان‌پزشکی بود. این موضوع پیش از این در شورای سلامت هم مطرح و حتی تصویب شد که در وزارت بهداشت سازمان امور دندان‌پزشکی تشکیل شود که به این یکسان‌سازی بپردازد. البته به دلیل محدودیت‌های ساختاری موجود در وزارت بهداشت، این مصوبه عملیاتی نشد، اما رویکرد ما این است که این اتفاق در درازمدت بیفتد و ساختاری تشکیل شود تا فعالیت‌های بهداشتی، درمانی و آموزشی دندان‌پزشکی را هماهنگ کند.
در مورد ارتباط با انجمن‌ها باید بگویم که بنده به طور جد به این موضوع اعتقاد دارم. به طوری که اولین جلسه‌ای که بعد از انتصابم در دبیرخانه داشتم، با روسای انجمن‌های تخصصی بود و جلسه مشابهی هم حدود شش ماه بعد از آن تشکیل شد. ما طی این جلسات انتظاراتمان را به انجمن‌ها منتقل کردیم و از آن‌ها هم خواستیم که مطالباتشان را بگویند. تاکنون از انجمن‌ها درخواست کرده‌ایم که افرادی را معرفی کنند که در زمینه آزمون‌های ارتقاء و ورودی تخصصی به ما کمک کنند. همچنین از آنان خواسته‌ایم به گروه‌های اعتباربخشی که به دانشکده‌ها اعزام می‌شوند، نماینده معرفی کنند که تاکنون انجمن دندان‌پزشکی ایران این کار را انجام داده است. حتی در مورد موضوع نیازسنجی نیروی انسانی مناطق محروم از انجمن دندان‌پزشکی ایران کمک خواستیم که آنها هم نماینده‌ای برای این تیم معرفی کردند. هدف از این نیازسنجی مدیریت و سازمان‌دهی طرح بهداشتکار دهان و دندان است که امید است گزارش آن بعد از در ابتدای سال ۹۷ آماده شود و بتوانیم بر اساس این گزارش تصمیمات خوبی بگیریم و تکلیف تربیت بهداشتکاران برای همیشه روشن و چارچوب آن مشخص شود.
دیگر اینکه برای ایجاد مراکز آموزشی مجاز برای دانش‌آموختگان خارج از کشور و همینطور در کمیته‌های راهبردی تخصصی که در همه رشته‌ها موجود هستند از انجمن‌های تخصصی نماینده خواستیم و از آن‌ها کمک گرفتیم. بنابراین به زعم اینجانب در تاریخ فعالیت‌های انجمن‌ها و دبیرخانه به این اندازه تعامل و همکاری وجود نداشته است.

- یکی از سیاست‌های دبیرخانه در دولت یازدهم، تعریف رشته‌های جدید در دندان‌پزشکی بود و این در حالی است که یکی از تصمیمات شما این بود که به طور موقت جذب و تربیت دانشجو در این رشته‌ها متوقف شود. دلیل این تغییر رویکرد چیست؟
پیش از انتصاب بنده، بحث راه‌اندازی چند رشته پیرا دندانپزشکی در مقطع کاردانی اعم از رادیولوژی، پروتزهای دندانی، منشی مطب دندان‌پزشکی و تکنسین سلامت دهان و دندان در دبیرخانه مطرح شده بود، اما زیرساخت‌های آموزش و جذب آنها فراهم نشده بود که یکی از این موارد خیلی لازم نیازسنجی بود. متأسفانه در هیچ یک از این رشته‌ها که ذکر شد، نیازسنجی دقیقی انجام نشده بود که برای مثال در هر رشته به چند نفر و برای چه مدت نیاز داریم. بنابراین برای ساماندهی این امور، کمیته‌ای تشکیل و در آن کار کارشناسی انجام دادیم و یکی از موضوعات مطروحه در این کمیته، این بود که به فارغ‌التحصیلان کدام رشته‌ها می‌توانیم مدرک بدهیم و آموزش کدام‌یک را می‌توانیم به بخش خصوصی واگذار کنیم. نتیجه این شد که توافق کردیم کاردانی و کارشناسی پروتزهای دندانی و کاردان تکنسین سلامت دهان را می‌توانیم مدرک محور آموزش دهیم و سایر رشته‌های پیرادندان‌پزشکی را به بخش خصوصی واگذار کنیم و گواهینامه محور زیر نظر مرکز ملی آموزشهای مهارتی و حرفه ای فارغ التحصیل شوند.
لذا پس از بازدید از مراکز آموزشی تکنسین‌های سلامت دهان توسط هیاتی که به این منظور تعیین شده بود و مشاهده اینکه زیرساختی برای استخدام و شرح وظایف مشخصی برای این نیروها وجود ندارد، شورای گسترش آموزش علوم پزشکی موقتاً آموزش نیروهای تکنسین سلامت دهان را متوقف کرد و آموزش کاردان‌ها و کارشناس‌های پروتزهای دندانی هم فعلاً متوقف نشده است، اما بنا است کمیته راهبردی پروتزهای دندانی نیازسنجی انجام دهد تا آموزش این نیروها بر حسب نیاز انجام شود. آموزش سایر رشته‌هایی که ذکر شد هم فعلاً تا زمانی که امکان آموزش آن‌ها در بخش خصوصی فراهم شود متوقف خواهد شد.

- در سال‌های گذشته شاهد رویکردی نسبت به تبدیل وضعیت نیروهای حد واسط سلامت دهان به بهداشتکاران دهان و همچنین مطالبه گری این نیروها نسبت به این موضوع بوده‌ایم. کمیته راهبردی نیروهای حد واسط تکنسین سلامت دهان در این زمینه چه رویکردی دارد؟
چنانچه توضیح دادم، متأسفانه برای جذب نیروهای تکنسین سلامت دهان که امسال فارغ‌التحصیل شده‌اند و جمعیتی حدود هزار و ششصد نفری هستند، زیرساختی در نظر گرفته نشده بود و این موضوع برای وزارت بهداشت تبدیل به معضلی شده است. ما طی نامه‌ای از معاونت بهداشتی وزارت خانه درخواست کرده‌ایم که برای جذب این نیروها تمهیداتی بیندیشد تا آنان هم متضرر نشوند، اما ماهیت رشته تکنسین سلامت دهان و محتوای دوره آن، به‌گونه‌ای است که مطلقاً تبدیل وضعیت آنان به بهداشتکار دهان امکان ندارد و وزارت خانه هم چنین رویکردی ندارد؛ چرا که تمامی محتوای دروس این عزیزان بهداشت و پیشگیری محور است و امکان تغییر وضعیت به بهداشتکار وجود ندارد و هر چند از سوی نمایندگان و روسای بعضی از دانشگاههای محروم، وزارت تحت فشار جهت تامین دنتال تراپیست است اما تعدادی از این نیاز را می‌توان به وسیله دندان‌پزشکانی که از سهمیه بومی استفاده کرده‌اند مرتفع کرد که البته موضوع به‌کارگیری این نیروها در مناطقی که متعهد خدمت در آن‌ جا هستند هم جای کار بسیار دارد و دانشگاه‌هایی که به آن‌ها عدم نیاز می‌دهند باید در برابر این اقدام خود پاسخگو باشند. چرا که وزارت بهداشت به جد تصمیم دارد از امکاناتی که برای این نیروها در نظر گرفته است، به نوعی استفاده کند. بنابراین ضروری است که بخشی از مراکز دندان‌پزشکی که تجهیز شده و بلااستفاده مانده‌اند، به وسیله نیروهای تحصیلکرده بومی پر شوند و برای عملیاتی شدن این دستور، هم وزارتخانه و معاونت بهداشتی و درمان و نظام پزشکی در سال آتی مصمم است با پیگیری و نظارت از توان خود استفاده نماید و به همین منظور تیمی برای نیازسنجی نیروی انسانی مناطق محروم تشکیل شده است.
این هیات حدود دو هفته است کار خود را با مراجعه به دانشگاه‌هایی که در به کارگیری نیروهای بومی موفق بوده‌اند و همچنین دانشگاه‌هایی که هنوز از جهت تأمین نیروی انسانی محروم هستند شروع کرده است و بنا است که گزارش خود را تا پایان فروردین ماه ۹۷ ارائه دهند. ما قصد داریم از این طریق ببینیم آیا مراکزی وجود دارند که ما نمی‌توانیم دندانپزشک آن‌ها را تأمین کنیم؟ اگر چنین چیزی باشد، لاجرم باید نیروهای آن‌ها را به وسیله بهداشتکاران بومی تأمین کنیم، اما اگر بتوانیم با مدیریت دندان‌پزشکان بومی این مشکل را حل کنیم، دیگر نیازی به تربیت بهداشتکار دهان و دندان نداریم. گذشته از این اصلاح قانون بهداشتکار دهان و دندان را با هماهنگی دفتر حقوقی وزارت بهداشت و دفتر معاون پارلمانی وزیر بهداشت، پی‌گیری می‌کنیم تا این قانون به‌گونه‌ای اصلاح شود که بهداشتکاران عزیز پس از انجام تعهدات قانونی خود چنانچه تمایل به ادامه تحصیل داشته باشند برای ورود به دوره دکترا با تمهیدات و حد نصاب نمره داوطلبین بومی از طریق کنکور ادامه تحصیل آن‌ها تا دکترای دندان‌پزشکی میسر شود.

- آیا استفاده از نیروهای فارغ‌التحصیل دوره کاردانی برای کار درمانی در مناطق محروم و کم‌برخوردار، آن هم در شرایطی که حجم زیادی دندان‌پزشک تازه فارغ‌التحصیل در کشور داریم، بی‌عدالتی به شمار نمی‌رود؟ آیا نمی‌توانیم این مشکل را با مدیریت توزیخ نیروی انسانی حل کنیم؟
این موضوع از نظر اخلاقی و با توجه به بحث عدالت در سلامت صحیح است و اگر بتوانیم با در نظر گرفتن تسهیلات و تمهیداتی، نیاز مناطق محروم به دندان‌پزشک را از طریق دندان‌پزشکان بومی تأمین کنیم، فبه المراد، اما واقعیت این است که همکاران ما در بازدیدهای میدانی از نزدیک مناطقی را دیده‌اند که واقعاً امکان ماندگاری دندان‌پزشک، نه از نظر اسکان و نه از نظر تأمین منابع مالی پایدار به مدت طولانی در آن‌ جا وجود ندارد و حتی جمعیت برخی مناطق محروم آن‌قدر زیاد نیست که یک دندان‌پزشک بتواند در آنجا بماند و کار کند، اما به هرحال امکان ماندگاری شخص بومی به دلیل وابستگی‌هایی که دارد در این مناطق بیشتر است. تمام تلاش ما استفاده از دندان‌پزشکان بومی در مناطق محروم است، اما اگر بر اساس نیازسنجی‌ها، نتیجه بگیریم حضور دندان‌پزشک در برخی از مناطق اقتصادی نیست و نتوانیم آن‌طور که باید و شاید از حضور آنان بهره‌مند شویم، باید از بهداشتکاران به عنوان امکان دوم استفاده کنیم. چرا که نمی‌توانیم نیاز درمانی مردم را نادیده بگیریم.
ضمن اینکه در کوریکولوم بهداشتکار دهان و دندان بین ۱۲۰ تا ۱۴۰ واحد درسی لحاظ شده است که آن‌ها هم توسط متخصصین آموزش داده می‌شود. بنابراین این نیروها بین سه تا سه سال و نیم یا حتی چهار سال درس می‌خوانند و توانمندی آن‌ها برای ارائه خدمات سطح یک و سطح دو از دندان‌پزشکان کمتر نیست. بلکه برخی از بحث‌های تخصصی در کوریکولوم آن‌ها دیده نشده، اما از واحدهای کامل و جامع با سرفصل‌های دروس نزدیک به دندان‌پزشکان عمومی در مباحث ترمیم، کشیدن دندان، خدمات پروتزهای دندانی، بهداشت و پیشگیری و به خصوص دندان‌پزشکی کودکان برخوردار هستند. بنابراین اگر قرار باشد از بهداشتکاران خدمات درمانی بگیریم توانمندی آن‌ها را هم در این رابطه بالا می‌بریم که عدالت در درمان تا حد زیادی رعایت شود.

- در این زمینه دغدغه‌ای وجود دارد و آن اینکه در حالی که حاضر وزارت بهداشت در گرفتن تعهدات دندان‌پزشکان بومی موفق نیست، چگونه خواهد توانست بهداشتکارانی که برای حضور در مناطق محروم جذب و تربیت کنند را در آن مناطق ماندگار کند. از طرفی تا زمانی که بهداشتکاران جذب شده در این طرح فارغ‌التحصیل شوند، عمر دولت دوازدهم تمام‌شده است، و چه بسی مدیران و سیاست‌گذاران فعلی بر مسند کار نباشند. پس چه تضمینی وجود دارد که بتوان این نیروها را در مناطق محروم ماندگار کرد؟
این دغدغه به جا است و نمی‌توان به این سؤال پاسخ قطعی داد و تضمین کرد که بهداشتکاران قطعاً در مناطق محروم بمانند، اما به هر حال وظیفه ما این است که به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم و راهی هموار کنیم که مدیران بعدی هم در همین راه قدم بگذارند و آن را ادامه دهند. موضوع دیگر که افرادی دلواپس آن هستند، انباشت دندان‌پزشکان بومی و غیربومی و بهداشتکاران دهان و دندان است که ما بنا داریم این موضوع را مدیریت کنیم. به این ترتیب که سیاست ما این است که به تعداد بهداشتکارانی که تربیت می‌کنیم، از پذیرش دندان‌پزشکان در دانشگاه‌های آن منطقه کم کنیم که موازی کاری در امر آموزش اتفاق نیفتد. در نهایت باید بگویم بنده در مقامی نیستم که بخواهم ماندگاری بهداشتکاران را تضمین کنم، بلکه کاری که از دست ما برمی‌آید، افزایش انگیزه ماندگاری این نیروها به وسیله تسهیلات و هدایت به موقع و مدیریت مناسب آنهاست.

- بنابراین بهداشتکاران از چه زمانی، در چند دانشکده شروع به تحصیل می‌کنند و تعداد پذیرش آن‌ها چقدر خواهد بود؟
در حال حاضر هیچ آماری از نیازهای موجود در این زمینه وجود ندارد. هم اکنون ۸۵ بهداشتکار دهان و دندان در حال تحصیل هستند که سه سال پیش بر اساس اعلام نیاز دانشگاه‌های محروم پذیرش شده‌اند و در شرف فارغ‌التحصیلی هستند و به‌طور متوسط سهم هر منطقه محروم چهار یا پنج بهداشتکار می‌شود. بنابراین تقریباً می‌توانم بگویم که در شهریور ۹۷ هیچ دانشجویی در این رشته نخواهیم داشت و بعد از فارغ‌التحصیلی آن‌ها بنا نداریم بهداشتکاری تربیت کنیم مگر اینکه تیمی که مأمور نیازسنجی شده است، به ما اعلام کند که این نیاز وجود دارد.
بنابراین پذیرش قطعی نیست و منوط به اعلام نیاز است. بنابراین در حال حاضر نه مرکزی و نه تعدادی را برای تربیت بهداشتکاران مشخص کرده‌ایم.

- فلسفه تشکیل ستاد طرح تحول سلامت دهان که امسال شکل گرفت چیست و چه اولویت‌ها و رویکردهایی برای فعالیت آن تعریف شده است؟
بعد از اتمام مأموریت‌های شورای سلامت دهان که رئیس آن شخص وزیر محترم بهداشت بودند، نظر ایشان این بود که ستادی با تعداد اعضاء کمتر تشکیل شود تا مسائل کلان دندان‌پزشکی در آن مطرح شود. رئیس این ستاد هم وزیر بهداشت هستند که بنده را به عنوان دبیر آن معرفی کرده‌اند و معاون درمان، معاون بهداشتی، رئیس مرکز تجهیزات پزشکی، مدیر امور مالی وزارت بهداشت و رییس اداره سلامت دهان از جمله اعضاء آن هستند.
ستاد طرح تحول سلامت دهان تاکنون یک جلسه تشکیل داده است که دو موضوع اصلی در آن مطرح شده است. یکی از این موضوعات، پیشنهاد بودجه سلامت دهان و دندان بود که قرار بر این شد ما این بودجه را به امور مالی وزارت بهداشت پیشنهاد دهیم. بنابراین از معاونت‌های بهداشت، درمان و آموزش خواستیم که هزینه‌ها و بودجه مورد نیاز خود را پیشنهاد کنند. موضوعی دیگر که در ستاد مطرح شد، در مورد متمرکز شدن کل خدمات دندان‌پزشکی اعم از بهداشت، درمان و آموزش بود که البته در این زمینه مصوبه‌ای نداشتیم، اما قرار شد طرحی در این زمینه پیشنهاد دهیم.
دستور جلسه بعدی ما گزارش گروه ارزیابی نیروهای انسانی است تا بتوانیم با ارائه آن به ستاد طرح تحول، درباره تأمین نیروهای انسانی مناطق محروم تصمیم‌گیری کنیم. موضوع دیگر بحثی است که وزیر بهداشت در نشست روسای دانشکده‌های دندان‌پزشکی مطرح کردند و آن تشکیل بیمه دندان‌پزشکی بود که تبیین کلیات این طرح جزو مأموریت‌های ما است.

- رئیس اداره سلامت دهان در گزارشی اعلام کرده بودند که بودجه سلامت دهان در دولت یازدهم ۱۲۵ برابر شد، به طوری که سال ۹۵، این بودجه دویست و پنجاه میلیارد تومان و در لایحه بودجه سال ۹۷ برابر با حدود ششصد و نود میلیارد تومان است. بفرمایید این بودجه دقیقاً چه قدر است و دندان‌پزشکی چه قدر از آن سهم دارد؟
این اعداد که می‌فرمایید در حوزه سلامت دهان هنوز مصوب نشده است تا ما بتوانیم بر اساس آن برنامه‌ریزی کنیم. تأمین بودجه حدود هفتصد میلیاردی برای سلامت دهان، نه در توان وزارت بهداشت است و نه این اتفاق افتاده است. ما در حوزه بهداشت، درمان و آموزش نزدیک به دویست تا دویست و پنجاه میلیارد بودجه پیش‌بینی و از وزارت بهداشت درخواست کردیم. در ضمن حوزه درمان و بهداشت برنامه‌هایی برای سال ۹۷ پیش‌بینی کرده‌اند که ما با این بودجه باید کاری در این زمینه انجام دهیم، اما تا کنون بودجه مشخصی از سوی وزارت بهداشت به ما ابلاغ نشده است و ما در این زمینه در حال رایزنی هستیم.
نکته‌ای که ما در ستاد طرح تحول مطرح کردیم، مدیریت این اعتبار و بودجه است. به‌گونه‌ای که این بودجه کد دار باشد و بتوانیم آن را بدون دغدغه در جای خود خرج کنیم و وزیر بهداشت هم با این سیاست موافقت کردند تا این اصل در زمان تخصیص بودجه ابلاغ شود. موضوع دیگر این بود که اگر مراکز بهداشتی و درمانی دندان‌پزشکی درآمدی هم داشتند، در بخش دندان‌پزشکی هزینه شود. مطالباتی هم که در حوزه درمان داریم، تجهیز مراکز درمانی مختص بیماران خاص است که بنا داریم این مأموریت را در سال ۹۷ دنبال کنیم.

- در جهت ساماندهی مراکز آموزشی خصوصی و شرکت‌هایی که به برگزاری دوره‌های آموزشی اقدام می‌کنند چه اقداماتی انجام شده است؟
فعالیت مراکز آموزشی فاقد مجوز یا مراکزی که با ادعاهای خود فاصله زیادی دارند، یکی از دغدغه‌های اصلی صاحب‌نظران حوزه دندان‌پزشکی است. یکی از اقداماتی که در معاونت آموزشی وزارت بهداشت انجام شد، ایجاد مرکز ملی آموزش‌های مهارتی وحرفه‌ای است که آئین‌نامه آن مصوب شده و در معاونت آموزشی هم تصویب و ابلاغ شده است. کار این مرکز نظارت بر مراکز آموزش علوم پزشکی و دندانپزشکی در سطح کشور و اعطاء مجوز فعالیت در چارچوب تعاریف خود است. مراکز غیرمجاز هم توسط حوزه‌های نظارتی تذکر دریافت می‌کنند و ممکن است فعالیت آن‌ها هم متوقف شود. در ضمن اگر شرکت‌های تجاری بخواهند دوره‌های یک روزه یا دو روزه برگزار کنند، این مرکز بر آن‌ها نظارتی نخواهد کرد، اما ما انجمن‌های تخصصی را ملزم کرده‌ایم که بر محتوای مطالبی که در این کارگاه‌ها ارائه می‌شود نظارت داشته باشند.

- آیا در کشور سیاست و نیازی برای تربیت نیروهای حد واسط دندان‌پزشکی بهداشتی وجود دارد؟
ساماندهی و استفاده از نیروهای حد واسط بهداشتی و پیشگیری در عرصه سلامت دهان، یکی از وظایفی است که بنده در دوره مدیریت خود به جد پی گیر آن هستم. چرا که اعتقادم بر این است که اگر ما این نیروها را به خوبی مدیریت و برای آن‌ها برنامه‌ریزی کنیم و شرح وظایف آن‌ها را تعریف کنیم و نیروهای بهداشت و پیشگیری در جای خود به کار گرفته شوند، کار اصلی را انجام داده‌ایم. چرا که اگر رویکرد ما تربیت دنتال تراپیست برای کار درمانی باشد، هرگز نمی‌توانیم در شاخص‌های سلامت حرفی برای گفتن داشته باشیم. چرا که به این ترتیب هزینه‌های سنگینی متوجه نظام سلامت می‌شود. تجربه هم نشان داده است که افزایش تعداد دندان‌پزشکان، هیچ تأثیری در ارتقاء شاخص‌های سلامت نداشته و وقتی به تجارب کشورهایی که در کاهش DMFT موفق بوده‌اند نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که در بحث بهداشت و پیشگیری سرمایه‌گذاری کرده‌اند و مهجور ماندن این قشر به دلیل قانون بهداشتکار دهان و دندان است که این نگرانی وجود دارد که این نیروهای بهداشتی به درمانگر تبدیل شوند که اگر بتوانیم این قانون را به خوبی مدیریت کنیم و این تکنسین‌ها را به‌عنوان نیروهای بهداشت و پیشگیری در کنار بهورزها، مراقبین بهداشت، مهدکودک‌ها، آموزش‌وپرورش و به‌خصوص مدارس ابتدایی و راهنمایی بکار گیریم، کار اساسی انجام داده‌ایم. بنابراین بنده امیدوار هستم که اداره سلامت دهان تمام انرژی خود را روی به‌کارگیری این نیروها متمرکز نماید تا نیروهای درمانگر.

- آیا کوریکولوم آموزشی دنتال‌هایجنیست با دانشجویان تکنسین سلامت دهان متفاوت است؟
خیر. بنده به این دلیل گفتم تربیت تکنسین‌های سلامت دهان موقتاً متوقف‌شده است که معتقدم این نیروها بیشتر و با کیفیت بهتر آموزش ببینند و مراکز آموزشی آنان بررسی و تقویت شود و آموزش دهنده آن‌ها کاملاً توجیه شوند و حداقل سه یا چهار مرکز برای آموزش دادن به این تکنسین‌های سلامت دهان آماده شود و معاونت بهداشتی باید برای به‌کارگیری صحیح تکنسین‌های سلامت دهان در جای مناسب برنامه‌ریزی کند و به این دلیل آموزش آن‌ها را متوقف کردیم که زیرساخت مناسب برای به‌کارگیری آن‌ها نداشتیم. ما حدود پنج تا شش هزار تکنسین سلامت دهان نیاز داریم، چرا که صرفاً در مناطق محروم به آن‌ها نیاز نداریم. بلکه مراکز استان‌های برخوردار هم به طور جد به آموزش بهداشت و پیشگیری نیاز داریم و باید از این عزیزان به عنوان نیروهای موثر و خط اول جهاد بهداشت و پیشگیری در عرصه سلامت دهان استفاده نماییم و در حال حاضر بحث نیروهای حد واسط دندان‌پزشکی در محافل مربوط به این حوزه داغ است. می‌توانم بگویم روزانه از طرف اصناف یا نماینده‌های مجلس یا افرادی که ارتباط تنگاتنگی با حیطه سلامت دارند دو یا سه نامه در این مورد دریافت می‌کنیم و بخصوص در رابطه با تکنسین‌های سلامت دهان فشار زیادی بر روی ما است. چرا که متأسفانه از ابتدا نه زیرساختی برای جذب این نیروها و نه برنامه‌ریزی برای به کارگیری آن‌ها در نظر گرفته شده بود و تقریباً می‌توانم بگویم هر روز از سوی کسانی که می‌خواهند تکلیف آن‌ها در این زمینه روشن شود نامه‌هایی به دست بنده می‌رسد. تعدادی از آن‌ها اصرار دارند که در بخش‌های اداری و دولتی و بخش آموزشی و دانشگاه‌ها به کار گرفته شوند و عده‌ای هم متقاضی هستند که به بهداشتکار دهان و دندان تغییر وضعیت پیدا کنند و با گذراندن واحدهای درسی که رویکرد درمانی دارند، به عنوان بهداشتکار شروع به کار کنند. واقعیت این است که برای دبیرخانه مأموریتی در این مواردی که ذکر شد دیده نشده است و مسئولیتی هم متوجه آن نیست. با این وجود، بنده به جناب آقای دکتر رئیسی، معاون محترم بهداشتی وزارت نامه‌ نوشتم و با رئیس محترم اداره سلامت دهان هم مذاکراتی داشتم و بنا بر این شد که این اداره پروتکل جامع و کامل و عملیاتی برای تکنسین‌های سلامت دهان تدوین کند و آنان را در قالب مأموریت‌هایی که در بدو ورودشان به این رشته دیده شده است به کار بگیرد. همان‌طور که می‌دانید از روز اول قرار بوده است که شرح وظایف این نیروها تنها بهداشت و پیشگیری باشد. این اداره به ما وعده‌ داده است که پیش از نوروز ۹۷ این پروتکل را تدوین کند و ما آن را در کمیسیون معین و ستاد طرح تحول به تصویب برسانیم و به دانشگاه‌ها ابلاغ کنیم تا تکلیف تکنسین‌های سلامت دهان روشن شود. ما چاره‌ای به جز به کار گیری این نیروها در حوزه بهداشت و پیشگیری نداریم چرا که در فرایند آموزش آن‌ها هیچ رویکرد درمانی دیده نشده است. تکنسین‌های سلامت دهان هم باید بدانند که امکان تغییر وضعیت آن‌ها به هیچ وجه وجود ندارد. البته ما حتماً برای آن‌ها برنامه‌ریزی خواهیم کرد و حتی این موضوع هم مطرح شده است که تعهدات این نیروها به نوعی آزاد شود که اگر تصمیم گرفتند راه دیگری را انتخاب کنند، نگران تعهداتی که دانشگاه‌ها از آن‌ها گرفته‌اند نباشند.
موضوع دیگر، مکاتبات فراوانی با دبیرخانه در مورد شروع دوباره تربیت بهداشتکاران دهان و دندان است که با رویکرد درمانی به مناطق محروم و مناطقی که دارای امکانات دندانپزشکی، اما بی‌بهره از دندانپزشک است بروند. در این باب، عده‌ای معتقد بودند با این تعداد دندان‌پزشک که در کشور داریم و بسته‌های مختلف تشویقی که می‌توانیم برای فعالیت آن‌ها در مناطق محروم به کار بگیریم، نیازی به تربیت دوباره بهداشتکاران نداریم و عده‌ای هم با این موضوع مخالف بودند. لذا همان‌طوری که عرض کردم با موافقت جناب آقای دکتر هاشمی وزیر محترم مقرر شد در این خصوص یک نیازسنجی میدانی و واقعی صورت گیرد و چنانچه نیاز داشتیم حتما به تربیت آنها می پردازیم و چنانچه ببینیم که می توانیم مناطق محروم را با دندانپزشکان پذیرفته شده سهمیه بومی تامین نماییم، قطعا تربیت بهداشتکاران موضوعیتی ندارد و این اقدام هم شروع شده و نتایج آن را بطور شفاف و مستند به اطلاع کلیه همکاران جامعه دندانپزشکی خواهیم رساند.

- یکی از دغدغه‌های مهم بسیاری از صاحب‌نظران حوزه دندان‌پزشکی، کیفیت آموزش در دانشکده‌های تازه تأسیس است. آیا در زمینه اعتباربخشی و ارزشیابی آن‌ها کاری انجام شده است؟
یکی از مأموریت‌های دبیرخانه، موضوع اعتباربخشی و ارزشیابی مراکز آموزشی و دوره‌های تخصصی و عمومی ایجاد شده در دانشکده‌ها است، که ما در دبیرخانه این کار را شروع کرده ایم و تیمی را مشخص کرده‌ایم و همچنین جدول زمانی بازدید از دانشکده‌ها تعیین شده است و جزئی از وظایف خودمان می‌دانیم که به خصوص دانشکده‌های تازه تأسیس که حداقل ۱۰ سال از اخذ مجوز فعالیت آن‌ها گذشته است و در حدود ۷ سال گذشته دانشجو پذیرفته‌اند و به طور عمده، یک تا دو دوره فارغ‌التحصیل داشته‌اند را طور جد اعتباربخشی کنیم که این کار را هم آغاز کرده‌ایم. بنده گمان می‌کنم با بازخوردی که از این بازدیدها به دانشگاه‌ها می‌دهیم و با استقبال خود آن‌ها به نتایج خوبی برسیم. چرا که دانشگاه‌ها به این طریق می‌توانند به دانشکده‌ها توجه ویژه کنند و مشکلات آن‌ها را تا حدودی حل کنند. درضمن معتقد هستم با بالا بردن انگیزه نیروهای آموزشی برای ماندگاری بیشتر، قطعاً به ارتقاء عملکرد دانشکده‌ها کمک می‌شود و امیدواریم هم اعتباربخشی و هم دستورالعملی که برای متعهدین ضریب کا پیش‌بینی شده است، در مجموع در ارتقاء عملکرد آموزشی اثربخش باشد. به هر حال این موضوع، دغدغه اصلی ما است و هر جا ضروری ببینیم به آن‌ها تذکر خواهیم داد و معاون محترم آموزشی وزارت بهداشت هم در این زمینه همراه ما خواهند بود.

- آیا این ارزشیابی می‌تواند منجر به تعطیلی یا کاهش ظرفیت پذیرش برخی از دانشکده‌های بی‌کیفیت شود؟
به هر حال ممکن است ما در این بازبینی‌ها، با نواقصی برخورد کنیم که به توجه جدی نیاز دارند و از آنجا که اعتباربخشی‌ها مرتب انجام می‌شوند، اگر در بازبینی‌های بعدی شاهد باشیم به تذکرات ما توجهی نشده است، قطعاً چاره‌ای جز آنچه گفتید نداریم. چرا که به عنوان متولی آموزش، باید ساز و کارهای اجرایی از جمله کم کردن ظرفیت‌ها و متوقف کردن فعالیت دانشکده‌هایی که شرایط آموزش دادن به دانشجو ندارند، در نظر بگیریم.

- دبیرخانه در زمینه برگزاری آزمون ملی برای دانش‌آموختگان خارج از کشور چه فعالیت‌هایی انجام داده است؟ آیا از تعداد این دانش‌آموختگان آماری داریم؟
برای دانش‌آموختگان خارج از کشور در زمینه آموزشی چند اتفاق خوب افتاده است که یکی از این موارد، بازنگری جدی دانشکده‌هایی است که وزارت بهداشت آن‌ها را واجد شرایط برای تحصیل اعلام می‌کند. در این راستا، بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ دانشکده در گروه پزشکی که از کیفیت آموزشی مطلوب بهره‌مند نبودند و بخش زیادی از آن‌ها را دانشکده‌های دندان‌پزشکی شامل می‌شدند، از این فهرست خارج شدند. البته از آنجا که سه رشته داروسازی، پزشکی و دندان‌پزشکی، بیشترین دانش‌آموختگان خارج از کشور را دارند، اتفاق مشابه در دو رشته دیگر هم افتاده است، اما رشته دندان‌پزشکی از این نظر در پله اول قرار دارد. در نتیجه می‌توانم بگویم با پایش جدی که انجام شده است، از سال ۲۰۱۸ به بعد، افرادی که قصد تحصیل در رشته‌های علوم پزشکی در دانشکده‌های خارج از کشور را دارند، باید مطمئن باشند که در دانشگاه‌هایی تحصیل کنند که در این فهرست باشند و در غیر اینصورت مدارک تحصیلی آنها ارزشیابی نخواهند شد.
موضوع دیگر، امتحان جایابی است که پیش از این دانشجویانی که در این امتحان شرکت می‌کردند، بر اساس نمره در دانشکده‌ها توزیع می‌شدند و دوره‌های تکمیلی می‌گذراندند. آخرین دوره آزمون جایابی در مرداد ۹۷ برگزار می‌شود و بعد از آن این آزمون دیگر برگزار نمی‌شود و بنابراین تنها راه ارزشیابی دانش‌آموختگان خارج از کشور، شرکت در آزمون ملی خواهد بود که این آزمون هم در پردیس بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی تهران متمرکز شده است. آزمون ملی هر سال در دو نوبت، یعنی مرداد و دی برگزار می‌شود و مجموعاً تا ۷۰۰ نفر در آن شرکت می‌کنند و کسانی دارای صلاحیت شرکت در این آزمون هستند که دوره دکترای خود را خارج از کشور تمام کرده‌اند و در صورت تایید مدارک آنها و موفقیت در آزمون ملی مجوز کار در کشور را پیدا می‌کنند.
دسته دیگر، دانشجویانی هستند که قسمتی از دوران تحصیل خود را خارج از کشور گذرانده‌اند و هنوز فارغ‌التحصیل نشده‌اند. این دانشجویان باید حداقل ۷۵ تا ۸۰ واحد درسی را خارج از کشور گذرانده باشند و بعد از آن درخواست انتقال به داخل بدهند. پس از آن واحدهایی که گذرانده‌اند داخل کشور ارزشیابی می‌شود و اگر کمیته ارزشیابی دانش‌آموختگان خارج از کشور این واحدها را با استانداردهای اعلام شده مطابق دید، اجازه پیدا می‌کنند که داخل کشور به تحصیل خود ادامه دهند. ارزشیابی این دانشجویان پیچیدگی خاصی ندارد و شامل مجاز بودن دانشکده محل تحصیل، تعداد واحدها و گذراندن واحدهای مجاز و معدل دیپلم است. تعداد ورودی‌های این گروه به کشور به طور متوسط سالانه حدود ۳۰۰ نفر است و یکی از دلایل مطرح شدن بحث تأسیس دانشکده‌های خصوصی در داخل کشور توسط معاونت آموزشی وزارت بهداشت همین گروه از دانشجویان بودند و وزیر بهداشت و معاون آموزشی بر این عقیده بودند که اگر بخش خصوصی بتواند زیرساخت‌های مناسب تأسیس دانشکده‌ها را از لحاظ مالی و آموزشی تأمین کند، به آنها مجوز داده شود تا به صورت خودگردان اداره شوند.
موضوع آموزشی دیگر که تحت نظارت دبیرخانه و معاونت آموزشی وزارت بهداشت است، دانشجویان خارجی هستند که تمایل دارند در کشور ما تحصیل کنند. مانند پردیس بین‌الملل دانشکده دندان‌پزشکی تهران می باشد که از مهرماه سال ۹۶ به بعد دیگر دانشجوی ایرانی پذیرش نکرده است. همچنین به سایر دانشکده‌ها هم اجازه داده‌ایم که اگر توانستند خود را در سطح منطقه‌ای و بین‌‌المللی مطرح کنند، تا در صورت امکان دانشجوی خارجی پذیرش کنند. برای مثال در حال حاضر در دانشکده دندانپزشکی کرمانشاه تعدادی دانشجوی خارجی تحصیل می‌کنند که اغلب آن‌ها از کردستان عراق هستند.
برگزاری آزمون پره‌انترنی یکی از سیاست‌های دبیرخانه پیشین شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی بود. آیا شما هم در دوره مدیریت خود این سیاست را دنبال می‌کنید و این موضوع در کوریکولوم جدید لحاظ شده است؟
قبل از تصدی بنده موضوع بازبینی کوریکولوم دندان‌پزشکی عمومی تقریبا نهایی شده بود و یکی از تغییرات مهم کوریکولوم، مصوب شدن بحث آزمون جامع دندان‌پزشکی توسط شورای برنامه‌ریزی بوده است که باید حتماً در پایان دوره دندان‌پزشکی برگزار شود. که البته این موضوع به علاوه کوریکولوم آموزشی مصوب شده، برای ورودی‌های سال ۹۷ به بعد موضوعیت دارد.
از دیگر تغییرات کوریکولوم، می‌توان به رویکرد بیشتر نسبت به بهداشت، ‌افزایش واحدهای دندان‌پزشکی اجتماعی و افزایش نسبی بخش‌های کارگاهی نسبت به بحث‌های تئوری اشاره کرد. بنابراین می‌توانم بگویم هم رویکرد توانمندسازی دانشجویان در آن افزایش پیدا کرده است و هم کلاس‌های تئوری از حالت تئوری صرف به دروس کارگاهی تبدیل شده‌اند.

- آیا در حال حاضر در مورد تعداد دانشکده‌های دندان‌پزشکی، اعضاء هیات علمی و تعداد دانشجویان اطلاعات آماری دقیقی وجود دارد؟
البته این اطلاعات محرمانه نیستند و منعی برای انتشار آن‌ها وجود ندارد، اما در حال حاضر متأسفانه این آمار به صورت متمرکز وجود ندارد.
دبیرخانه ماموریتی در این خصوص به کارگروه تعالی دندانپزشکی که پایگاه اصلی آن در دانشگاه علوم پزشکی مشهد (قطب ۹) است، داد تا جهت ساماندهی اطلاعات دندانپزشکی کشور به دنبال ایجاد سامانه‌ای برای ثبت این اطلاعات باشد.

- دبیرخانه در مورد ساماندهی آزمون‌های علمی دندان‌پزشکی و کتاب ملی چه سیاستی را پیگیری می‌کند؟
به طور کلی آزمون‌هایی که دبیرخانه متولی برگزاری آن‌ها است، شامل آزمون بورد تخصصی، ورودی دوره دستیاری، ارتقاء دوره دستیاری، دانش‌آموختگان خارج از کشور و پی‌اچ‌دی دندان‌پزشکی اجتماعی و مواد دندانی است که یکی از مأموریت‌های ما، پایش و ارزیابی این آزمون‌ها و ایجاد تغییرات در هیات بورد، طراحان سؤال و شیوه آزمون‌ها است. یکی دیگر از موضوعاتی که مطرح شده و البته هنوز عملیاتی نشده است، برگزاری امتحانات بورد و ورودی دستیاری به صورت الکترونیک است. چنانچه می‌بینیم در حوزه پزشکی امتحانات فوق تخصص سال ۹۶ به صورت الکترونیکی برگزار شد که بسیار کم حاشیه و کم عارضه بود که البته این اتفاق در سال ۹۷ در دندان‌پزشکی نمی‌افتد و منوط به فراهم آمدن زیرساخت‌های مورد نیاز در سال‌های آینده است.
یکی دیگر از تغییراتی که در آزمون‌ها اتفاق افتاده، استفاده از بانک سؤال است که حسن بزرگ آن در وهله اول، افزایش امنیت امتحان، در وهله دوم مشارکت تعداد بیشتری از اعضاء هیات علمی در طراحی سؤال و در وهله سوم، تنوع سؤالات در امتحان ورودی و بورد است.
موضوع دیگری که در حال حاضر در حد پیشنهاد است، تجمیع برگزاری امتحانات پی‌اچ‌دی و ورودی دستیاری تحصیلی است که سبب کاهش هزینه‌های آزمون و مانع پراکندگی زمان آزمون ها می‌شود.
در مورد آزمون ملی هم لازم می‌دانم ذکر کنم به شخصه پیشنهاد دادم شهر دیگری به جز تهران هم به عنوان مرکز آزمون ملی دانش‌آموختگان خارج از کشور در نظر گرفته شود که یکی از دانشکده‌های بزرگ را برای این کار در نظر داریم که بعد از بررسی‌های لازم امیدوارم این اتفاق اجرایی ‌شود.

در پایان باید عرض کنم که :
در نشستی که در حضور وزیر محترم بهداشت با روسای دانشکده‌های سراسر کشور در دوازدهم اسفند ماه سال جاری داشتیم، نکته مهمی از سوی ایشان مطرح شد که بنده آن را جزو ماموریت‌های خود در سال ۹۷ می‌دانم و آن بیمه ملی دندان‌پزشکی است. چرا که مردم ما از بیمه و بخش دولتی خدمتی شایسته و قابل قبول دریافت نمی‌کنند. بنده مأموریت خود می‌دانم که خدمات دندان‌پزشکی را در پوشش بیمه اختصاصی دندان‌پزشکی قرار دهیم. چرا که بیمه‌های پایه و بیمه‌های تکمیلی که در حال حاضر در کشور وجود دارند، نتوانسته اند خدمات دندان‌پزشکی را پوشش دهند و در این زمینه به هر دلیلی و به هیچ وجه موفق نبوده‌اند. بنابراین در نظر داریم با اختصاص بودجه ای ‌اولیه‌ از طریق وزارت بهداشت و در مراحل بعد مشارکت ارائه دهنده و دریافت کننده خدمت، صندوق بیمه دندانپزشکی تأسیس کنیم تا بتوانیم با ایجاد این صندوق خدمات دندانپزشکی را جدا از بیمه های رایج اعم از پایه و تکمیلی که تاکنون قادر به حل این مشکل نبوده اند را پوشش دهم و برای همیشه دغدغه مردم را از پرداخت هزینه های دندانپزشکی تا حدودی رفع نماییم.
و آخرین موضوعی هم که باید در این فرصت به آن اشاره نمایم عملیاتی کردن آموزش در عرصه دانشجویان دندانپزشکی در مقطع عمومی است که تحت عنوان درمان جامع در کوریکولوم دیده شده اما چندان در اجرا با اهداف واقعی قانونگذار همخوانی نداشته، لذا امیدوارم در سال ۹۷ بتوانیم این بخش از آموزش زمین مانده را هم به منظور ارتقاء توان آموزشی دانشجویان و هم به عنوان فرصتی برای ارائه خدمت به مردم در عرصه زیر نظر اساتید دانشگاهی از آن استفاده نماییم.


تگ ها

، ، ، ، ، ، ،

یادداشت بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>