وزارت بهداشت هنوز ما را نپذیرفته است!

salamat dahan congress- dr hesari

گفتگو با دکتر حسین حصاری درباره جایگاه رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی در سیاست‌گذاری‌های کلان حوزه دندان‌پزشکی

کاهش شاخص DMFT و رسیدن به دندان‌های عاری از پوسیدگی، از ابتدای طرح تحول سلامت دهان شعار وزارت بهداشت بود، اما در مورد نحوه رسیدن به این هدف و اقدامات اجرایی وزارت بهداشت، اختلافات زیادی وجود داشت. در حالی که برنامه‌ریزی برای پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان، وظیفه دانش‌آموختگان رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی است، بعد از گذشت حدود دو دهه از پایه‌گذاری این رشته در کشور، هنوز شناخت درستی نسبت به توانمندی‌های این افراد وجود ندارد و در شوراها و کمیته‌های سیاست‌گذاری هیچ جایگاهی برای آنان تعریف نشده است. برای روشن شدن این ابهامات، گفتگویی با دکتر حسین حصاری، رئیس انجمن سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی داشتیم که در ادامه می‌خوانید.

- آقای دکتر حصاری! پذیرش دانشجو در رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی در ایران از چه سالی و چگونه آغاز شد؟

بنده سال ۸۰ سفری به فنلاند داشتم و با رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی که در دو مقطع phd و تخصص در این کشور وجود داشت آشنا شدم. ابتدا قصد داشتیم آن را به صورت دوره کوتاه مدت شش ماهه در ایران طراحی کنیم، اما شورای گسترش آموزش پزشکی مصوب کرد این دوره باید به صورت phd طراحی شود و اولین امتحان ورودی آن سال ۸۱ برگزار شد. برگزاری کلاس‌های رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی ابتدا به شکل مشترک با کشور فنلاند آغاز شد. به این معنا که یک تفاهم‌نامه با دانشگاه هلسینکی فنلاند داشتیم و اساتید آن دانشگاه به ایران می‌آمدند و تدریس می‌کردند. در نتیجه در آن دوره افراد از دو دانشگاه هلسینکی و شهید بهشتی مدرک گرفتند.

- دلیل عدم اقبال وزارت بهداشت نسبت به دانش‌آموختگان رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی و دعوت نکردن از آن‌ها برای حضور در شوراها و کمیته های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مرتبط با سلامت دهان و دندان‌پزشکی نظیر شورای سلامت دهان چیست؟

مجریانی که در وزارت بهداشت حضور دارند، از فارغ‌التحصیلان این رشته انتظاراتی دارند که مبتنی بر طراحی دوره دکترای حرفه‌ای سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی نیست. این دوره در اصل برای آموزش در دانشگاه و کادر آکادمیک و علمی طراحی شده است و انتظاری که عوامل اجرایی دارند این است که دانش‌آموختگان این رشته وارد کار اجرایی شوند. از طرف دیگر جایگاه استخدامی برای به کارگیری این متخصصین در نظام بهداشتی و اجرایی دیده نشده است و بنابراین انتظاری از آنان وجود دارد که بستری برای آن فراهم نیست. البته این مشکل مختص رشته ما نیست و ردیف سازمانی مشخصی برای متخصصین رشته‌های دیگر دندان‌پزشکی هم وجود ندارد. به همین دلیل از آنجا که نیاز در بخش آموزش بسیار زیاد است، اکثر آن‌ها جذب هیات علمی می‌شوند. البته این‌گونه نیست که وزارت بهداشت هیچ میدانی به فارغ‌التحصیلان رشته ما ندهد؛ هم‌اکنون ۳ نفر از هم رشته‌های ما با اداره سلامت دهان همکاری دارند و ما هم به صورت چرخشی با این اداره در ارتباط هستیم، اما در سایر جایگاه‌ها هنوز ما را نپذیرفته‌اند.

- فارغ‌التحصیلان رشته شما در کشور فنلاند چه جایگاهی دارند؟
در فنلاند علاوه بر phd، در رشته سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی، یک رشته تخصصی با همین عنوان وجود دارد که دوره آن سه سال است و دارندگان آن مسئول دهان و دندان شهرستان یا استان خودشان می‌شوند و مراکز بهداشت و درمان دولتی و خصوصی را مدیریت می‌کنند. بنابراین نوع مدرک و طراحی دوره جایگاه این افراد را مشخص می‌کند، اما در ایران هنوز بسیاری از دانشکده‌ها به تعداد کافی نیروی phd ندارند که بخش‌هایشان را تکمیل کنند و این اولویت اول نظام آموزشی است. اگر معاونت بهداشت وزارت بهداشت برای نیروی متخصص سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعی درخواست کند و شورای گسترش آموزش پزشکی هم آن را تائید کند، این نیروها تربیت می‌شوند، اما از آنجا که چنین نیازی اعلام نشده و از طرف دیگر جایگاه اجرایی این نیروها دیده نشده و احتمال اینکه در آینده هم چنین اتفاقی بیفتد بسیار ضعیف است، هنوز برای تصمیم‌گیری در این مورد که متخصص این رشته را تربیت کنیم، زود است.
اما متخصصین و دارندگان مدرک phd رشته ما، هر دو می‌توانند در سیاست‌گذاری سلامت و امور وابسته به برنامه‌ریزی و مدیریت مداخله کنند. آنان در مطالعات اپیدمیولوژیک و قانون‌گذاری و اجرای برنامه‌های ارتقاء سلامت و بحث نظارت بر درمان آموزش می‌بینند و تجربه سایر کشورها را مشاهده کرده‌اند، اما به هر حال باید میدان اجرا برای اشخاص وجود داشته باشد تا تجربه بیاموزند و قوی‌تر شوند. از طرف دیگر بحث اجرایی کار ما با سیاست‌گذاری‌ها گره خورده است که برای ورود به آن، باید از موانع زیادی بگذریم.

- انجمن شما برای پیشگیری از پوسیدگی دندان چه پیشنهاد و رویکردی دارد؟
استراتژی‌های ما روشن و شفاف است؛ قرار نیست برای رسیدن به سلامت دهان مسیرهای عجیب و غریبی برویم. این مشکل را یا باید با خمیردندان و مسواک یا با فلوریداسیون آب و نمک یا کمپین‌های ارتقاء سلامت حل کرد و راهکار دیگری برای آن وجود ندارد. در اصل هدف ما این است که فلوراید را به طریقی به دندان مردم برسانیم. بنده شخصاً با مسئول دهان و دندان سازمان جهانی بهداشت صحبت کردم و ایشان گفتند وقتی حجم بیماری‌های دهان و دندان در کشورتان بالا است باید از یکی این سه طریق استفاده کنید تا هزینه‌هایتان کم شود. در آمریکا از هشتاد سال پیش از فلوریداسیون آب و نمک استفاده کردند و در اروپا با خمیردندان و مسواک انجام می‌دهند، اما در کشور ما چه اتفاقی می‌افتد؟ وقتی می‌گوییم نمک را فلوراید‌دار کنیم، می‌گویند با این رویکرد مصرف نمک را بالا می‌برید. در حالی که می‌بینیم از همین راهکار برای رفع کمبود ید استفاده کرده‌اند. در مورد آب هم همین مشکل وجود دارد و با فلوراید زدن به آن با توجیهات مختلف مخالفت می‌شود. در حالی که به آب آشامیدنی کلر اضافه می‌کنند و می‌دانیم که اگر دوز کلر هم استاندارد نباشد مسمومیت ایجاد می‌کند. فلوراید در دوز ۵ و ۶ پی‌پی‌ام در طولانی‌مدت، برای مثال در دو سال، سمیت ایجاد می‌کند در حالی که کلر سمی‌تر است. جالب این است که آمریکا و اروپا که تولید ناخالص ملی بالاتری از ما دارند، از این روش‌های کم هزینه استفاده می‌کنند، اما ما اصرار داریم در مقابل آن‌ها مقاومت کنیم.

- مبنای کمپین‌های مخالف با فلوراید دار کردن آب آشامیدنی در آمریکا چیست؟
اظهارات هیچ یک از کمپین‌های ضد فلوریداسیون آب در آمریکا که وبسایت و بیانیه دارند مبتنی بر مطالعه نیست. همه می‌دانند که اگر مصرف فلوراید از یک و نیم یا دو پی‌پی‌ام افزایش پیدا کند، منجر به بروز علائمی روی مینای دندان و در دوز ۵ و ۶ پی‌پی‌ام در طولانی‌مدت منجر به ایجاد عوارضی روی اسکلت افراد می‌شود. اگر شخص از دوازده پی‌پی‌ام بیشتر فلوراید مصرف کند در چند روز دچار علائم مسمومیت می‌شود. سازمان جهانی بهداشت سال ۲۰۰۹ و ۲۰۱۳ کنگره‌هایی برگزار کرد و مسئله سمیت فلوئوراید در آن‌ها به طور مفصل مطرح شد، چرا که دندان‌پزشکان موظف هستند به ارگان‌های رسمی پاسخ دهند. بعد از بررسی تمام مطالعات، هیچ مشاهده‌ای مبنی بر سمیت فلوئوراید زیر دوز یک و نیم پی‌پی‌ام ثابت نشد و سلامت مصرف فلوراید در این دوز صد در صد تضمین شده است. این در حالی است که در حال حاضر آب نود و هشت شهر کشور ما فلوراید زیر هشت دهم پی‌پی‌ام دارد.


تگ ها

، ، ، ، ، ، ، ، ،

یادداشت بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>