نگران ابتلا به ایدز در دندان‌پزشکی نباشید!

terrified patient

افراد زیادی هستند که از رفتن به مطب دندان‌پزشکی می‌ترسند؛ یکی از سرنگ تزریق می‌ترسد، یکی هم از صدای گوشخراش گریزان است؛ ولی خیلی‌ها از ترس مبتلا شدن به ایدز به دندان‌پزشکی نمی‌روند.
ترس از مبتلا شدن به بیماری ایدز یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش مراجعه افراد به مطب‌های دندان‌پزشکی در سال‌های گذشته بوده است. در ایران هم خیلی از کسانی‌ که باید به دندان‌پزشک مراجعه کنند، به‌دلیل ترس از انتقال عفونت در مراجعه به دندان‌پزشک تردید دارند.
این در حالی است که هنوز هیچ مورد ابتلایی از طریق مطب‌های دندان‌پزشکی و انتقال ویروس ایدز از وسایل دندان‌پزشکی به بیمار گزارش نشده است.

می‌گویند: از کجا مطمئن باشیم که وسایل دندان‌پزشکی مطب کاملاً استریل شده‌اند و روش‌های استریل کردن وسایل کامل انجام شده است؟ واقعیت این است که دندان‌پزشک و کارکنان مطب دندان‌پزشکی اولین کسانی هستند که خودشان در معرض خطر ابتلا به ایدز از طریق وسایل آلوده به خون بیماران مبتلا به ایدز قرار دارند.

این وسایل تیز ممکن است به صورت ناگهانی در دست دندان‌پزشک و کارکنان مطب فرو رود و آن‌ها را مبتلا کند. بنابراین خود دندان‌پزشکان بیش از هر کس دیگری استریل بودن وسایل را کنترل می‌کنند. از طرف دیگر برای این‌که خیال بیماران آسوده باشد، اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، برای پیشگیری از انتقال ویروس‌های ایدز و هپاتیت دستورالعمل‌های خاصی برای رعایت نکات بهداشتی را به مراکز دندان‌پزشکی ابلاغ کرده است.

در این طرح مطبی استاندارد است که مجهز به دستگاه اتوکلاو برای استریل کردن وسایل دندان‌پزشکی باشد و همه مراکز دندان‌پزشکی موظفند این دستگاه را خریداری کنند. از طرف دیگر در این دستورالعمل آمده است که برای بیماران از وسایل یکبار مصرف مثل سر سوزن، پیشبند، سر ساکشن، دستکش و ماسک استفاده شود. این مجوز استاندارد بودن پس از بازدید بازرسان اداره بهداشت دهان و دندان برای آن مرکز دندان‌پزشکی صادر خواهد شد.
همه بیمارند مگر خلافش ثابت شود!

دندان‌پزشکان هم از بیماران گله دارند که اگر مبتلا به ایدز یا هپاتیت باشند، بیماری خود را از دندان‌پزشکان پنهان می‌کنند. به همین دلیل دندان‌پزشکان مجبورند همه بیماران را مبتلا به ایدز فرض کنند تا خلاف آن ثابت شود. با این دیدگاه (پیش‌فرض) دندان‌پزشکان تمام اصول کنترل عفونت را درباره هر بیمار رعایت می‌کنند.
در مطب‌های دندان‌پزشکی با این پیش‌فرض، حداکثر اطمینان از استریل بودن دستگاه‌ها و تجهیزات دندان‌پزشکی به عمل می‌آید. استریل کردن همه وسایل دندان‌پزشکی که به نوعی با خون و بزاق بیماران تماس دارند و همچنین استفاده از وسایل یکبار مصرف برای هر بیمار در مطب از جمله اقداماتی است که دندان‌پزشکان برای حفاظت خود و بیمارانشان در برابر بیماری ایدز انجام می‌دهند.

این رعایت نکات باعث می‌شود شانس انتقال عفونت‌ها به حداقل میزان ممکن کاهش پیدا کند. فراموش نکنیم بیشتر درمان‌های دندان‌پزشکی مثل جرم‌گیری، خارج کردن دندان‌ها و… منجر به خونریزی می‌شوند و وسایل دندان‌پزشکی به ویژه وسایل تیز و برنده، به خون بیماران آلوده می‌شود. بنابراین اگر استریلیزاسیون وسایل به دقت در مطب انجام نشود، ویروس‌های عفونی به راحتی می‌توانند از بیماری به بیمار دیگر یا از بیماران به پرسنل مطب انتقال یابند.
پنهان نکنید!
شاید شما هم مبتلا به یک بیماری عفونی مثل هپاتیت باشید و از ترس این‌که مبادا در مطب دندان‌پزشکی پذیرفته نشوید وقتی دندان‌پزشک از شما درباره سابقه داشتن بیماری پرسش می‌کند، به او بگویید که هیچ بیماری و مشکلی ندارید. ولی نترسید! این به نفع شما و سایر همشهریان شماست.

وقتی دندان‌پزشک را در جریان بیماریتان قرار دهید، اکثر دندان‌پزشکان شما را می‌پذیرند و با رعایت اصول ایمنی ویژه‌ای که انتقال عفونت را به حداقل می‌رساند، درمان دندان‌پزشکی شما را انجام خواهند داد یا اگر امکانات پذیرش شما را نداشته باشند، شما را به مراکز مجهز‌تر که مخصوص پذیرش چنین بیمارانی برای درمان‌های دندان‌پزشکی‌اند، معرفی خواهند کرد. طبق آمارهای رسمی ۱۴ هزار بیمار ایدزی در کشور وجود دارد.
دکتر محمد مهدی وردی، مدیر کل سابق دفتر سلامت دهان و دندان با تأکید بر این‌که دندان‌پزشکان موظف به راهنمایی و پذیرش بیمارانی هستند که صادقانه بیماریشان را با پزشکشان در میان می‌گذارند، می‌گوید: «تمامی مراکز موظف به پذیرش بیمار هستند و هیچ پزشکی حق پاسخ ندادن به بیمار را ندارد؛ مگر در یک صورت و آن هم نداشتن تجهیزات لازم برای بیمار.
اگر مواردی این‌چنینی دیده شود بیمار حق شکایت داشته و با پزشک برخورد خواهد شد.»، رئیس دفتر سلامت دهان و دندان تأکید کرد که به هیچ عنوان تاکنون گزارشی از انتقال بیماری ایدز از دندان‌پزشکی به بیماران به این اداره گزارش نشده و تا به حال موردی این‌چنینی دیده نشده است.

مطب‌ها زیر ذره‌بین کمیته مبارزه با ایدز
دکتر مینو محرز، متخصص عفونی و عضو کمیته کشوری مبارزه با ایدز است. این نظر خانم دکتر محرز است: «ویروس‌های خطرناک مانند ایدز و هپاتیت از طریق وسایل نوک‌تیز که در مطب مورد استفاده قرار می‌گیرد، انتقال می‌یابد و افراد باید پیش از این‌که نگران انتقال ایدز باشند، باید انتقال ویروس هپاتیت را جدی بگیرند، چراکه احتمال انتقال ویروس هپاتیت ۱۰۰برابر ویروس ایدز است.»

عضو کمیته کشوری مبارزه با ایدز نیز پیشگیری از انتقال و احتیاط را مهم‌ترین راه انتقال این ویروس‌ها به بیماران در مطب‌های دندان‌پزشکی می‌داند و می‌افزاید: «باید درصورت امکان وسایل دندان‌پزشکی یکبار مصرف باشند، ‌وسایلی هم که به‌دلیل هزینه سنگین یا علل دیگر نمی‌تواند یکبار مصرف باشد، باید پس از هر بار مصرف و آغشته شدن به خون، ضدعفونی، شسته و خشک شود. اگر این اصول رعایت نشود به راحتی ویروس‌ها منتقل می‌شوند.»
دکتر محرز اشاره می‌کند که تاکنون در زمینه ابتلای افراد به بیماری ایدز از طریق اقدامات دندان‌پزشکی، در کشور گزارش رسمی ارائه نشده است.

aids in dentistry

دندان‌پزشکان در خط اول خطر
شاید بگویید از کجا می‌توان مطمئن بود که دندان‌پزشک از وسایل درست استریل شده استفاده می‌کند؟ در حقیقت راهی برای اطمینان هر بیمار به صورت شخصی از این مسئله وجود ندارد. حتی توجه به پاکیزگی مطب و ظاهر آن نمی‌تواند شما را از این نکته مطمئن کند ولی یادآوری نکاتی ممکن است نگرانی شما را تا حدود زیادی کاهش دهد: خود دندان‌پزشکان هر روزه به هر دلیلی با بیمارانی برخورد دارند که احتمال آلودگیشان به ویروس ایدز وجود دارد.
بنابراین بیش از هر فرد دیگری در معرض خطرند. بنابراین حداقل دندان‌پزشکانی که نگران سلامت خود هستند، به سلامت بیماران خود می‌اندیشند در حالی‌که بیشتر دندان‌پزشکان سلامت و ایمنی بیمارانشان حرف اول را در حرفه‌شان می‌زند.

دکتر علی یزدانی، عضو هیات‌مدیره سازمان نظام‌پزشکی تهران می‌گوید: «اگر دندان‌پزشک رعایت نکات بهداشتی را هنگام انجام اقدامات دندان‌پزشکی نکند، خودش نخستین کسی است که در معرض ابتلا قرار می‌گیرد.»
او می‌افزاید: «بیماران با مراجعه به دندان‌پزشکی در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی قرار ندارند و تا به حال گزارشی مبنی بر انتقال ایدز از مطب دندان‌پزشکی به بیماران نشده است ولی دندان‌پزشکان به واسطه ارتباط زیاد با وسایل دندان‌پزشکی که اغلب آن‌ها نوک‌تیز هستند، هر لحظه در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های ویروسی خطرناک هستند بنابراین باید نکات بهداشتی را به دقت رعایت کنند. هم اکنون نیز با ارائه اطلاعات به دندان‌پزشکان، اغلب افراد نسبت به رعایت این مسائل آگاهی دارند، بنابراین دلیلی ندارد که مردم به این علت به دندان‌پزشکی مراجعه نکنند.»

خطرناک ولی حساس
ویروس ایدز، ویروسی دلهره‌آور است ولی بسیار حساس هم هست. بنابراین رعایت اصول بهداشتی در مطب‌های دندان‌پزشکی می‌تواند خیال دندان‌پزشکان و بیماران را برای همیشه از آن آسوده کند. درواقع ویروس HIV یک ضعف خوب دارد و آن این‌که زود از بین می‌رود. دلیل عدم انتقال از طریق عطسه و سرفه شاید همین خصلت باشد که ویروس در محیط خشک و در مقابل آفتاب در عرض چند ساعت از بین می‌رود.

حرارت خشک یا حرارت مرطوب که فشار هوا در آن بالا است و در دستگاهی به نام اتوکلاو فراهم می‌شود می‌تواند در عرض ۲۰ دقیقه ویروس ایدز را از روی وسایل دندان‌پزشکی نابود می‌کند. فراموش نکنید هر قدر میزان آگاهی شما در به حق بودن خواسته‌هایتان به‌عنوان بیمار جهت گرفتن درمان سالم و مناسب، افزایش یابد، دندان‌پزشک را بیش از پیش ملزم به رعایت بهداشت و ارائه کردن خدمات دندان‌پزشکی در بالا‌ترین سطوح استاندارد و ایمنی به شما خواهد کرد.


تگ ها

، ، ، ،

5 یادداشت

  1. یک نفر

    خیلی ممنون از این که به موضوع به این مهمی پرداختید. من هم جز کسانی هستم که همیشه نگران انتقال بیماری‌های عفونی از طریق دندانپزشکی هستم و چه بسا مدت‌ها درد دندان را تحمل کرده‌ام ولی به خاطر «ترس از ایدز و هپاتیت» به دنداپزشک مراجعه نکرده‌ام. هر چند وقت یک بار هم که گذرم به دندانپزشکی می‌خورد سعی می‌کند طی یک دوره سه چهار ماهه بعد از آن مجدداً آزمایش ایدز و هپاتیت بدهم!

    اما من با حرف‌های شما به طور کامل قانع نشدم و هنوز شک دارم. اول این که میزان آگاهی دنداپزشکی از بیماری‌های قبلی من در حد همان تشکیل پرونده است. کسی اصراری ندارد که حتماً مطمئن شود فرد مراجعه کننده به بیماری دچار نبوده. حتی ممکن است بیمار به مرور زمان و یکی دو سال بعد از تشکیل پرونده به بیماری دچار شده باشد.

    دوم این که با این که دندانپزشک نیستم ولی فکر می‌کنم خطر ابتلای خود دندانپزشک به بیماری خیلی کمتر از بیمار است. حداقل این که قرار نیست ابزار آلات دنداپزشکی در داخل دهان خودش مورد استفاده قرار گیرد.

    سوم این که در این کشور به خیلی چیزها نمی‌شود اعتماد کرد. از جمله آمار بیماری‌هایی که توسط مراجع رسمی منتشر می‌شود. واقعاً قبول ندارید که «اعتماد و اطمینان» خصوصاً به دولت چیز نایابی در کشور ما است؟ از کجا معلوم که هیچ مورد انتقال بیماری عفونی از طریق دنداپزشکی وجود نداشته است؟

    چهارم این که من مراجعات زیادی به دنداپزشکی‌های مختلف داشته‌ام ولی همیشه همه ابزارها روی یونیت آماده بوده و تا حالا ندیده‌ام که پزشک یا دستیارش چیزی را از استریل در بیاورد. آدم حس می‌کند این ابزارها از همان اول صبح آنجا هستند تا آخر وقت مطب.

    پاسخ
    1. دکتر سیامک شایان

      دوست عزیز
      ضمن تشکر از اظهار لطف شما
      اگر ایمیلتان را درست وارد کرده بودید این پاسخ برای شما ایمیل هم می‌شد تا حتما به دست شما برسد اما متاسفانه ایمیل حقیقی نیست.
      ۰- اول اینکه بابت ابتلا به ایدز در دندان‌پزشکی نگران نباشید اما بدانید که به دلیل راه‌های آسان آلوده شدن به ویروس هپاتیت، به تنها در دندان‌پزشکی که در همه جا احتمال ابتلا به آن وجود دارد.
      ۱- درست است ما نمی‌دانیم چه کسی به یک بیماری واگیردار مبتلاست و ممکن است او در پرونده‌اش چنین موردی را ذکر نکرده باشد. اما دندان‌پزشکان آموخته‌اند برای هر بیمار طوری شرایط استریل را رعایت کنند گویی که او مبتلا به یک بیماری واگیردار است! (استفاده از وسایل استریل و یک‌بار مصرف و استریل کردن تمام وسایلی که برای آن بیمار استفاده شده، قبل از استفاده مجدد) حسن این کار از یک سو ایمن ماندن خود دندان‌پزشک در برابر احتمال ابتلا به بیماری است و دوم در امان ماندن دیگر بیماران او.
      ۲- بر خلاف تصور شما خطر ابتلای دندان‌پزشک و کادر درمانی به بیماری‌های عفونی و واگیردار بسیار بیشتر است چراکه آنها در تماس مستقیم با یک بیمار احتمالی مبتلا به ایدز یا هپاتیت هستید اما دیگر بیماران خیر. چراکه وسایل و تجهیزات هر بیمار دندنا‌پزشکی متعلق به خود اوست اما با اتمام کار بیمار تعویض می‌شود. اما همیشه احتمال دارد به شکل ناخواسته و اتفاقی در حین کار سرسوزن آمپول بی‌حسی یا دیگر وسایل نوک‌تیز پوست دست دندان‌پزشک را خراش بدهند و با خون او تماس بیابند. اگر این وسایل آلوده به ویروس باشند، به سادگی هرچه تمام‌تر دندان‌پزشک به آن ویروس آلوده شده است!
      ۳- قطعا نمی‌توان به مراجع رسمی اعتماد کرد اما اگر کلمه «ایدز» را در نوار جستجوی سایت سرچ کنید به چندین یادداشت و مقاله برخواهید خورد که این مساله را از دید یک فرد غیر دولتی و مثلا استاد دانشگاه بررسی کرده‌اند. اگر به دولتی‌ها اعتماد نمی‌کنید می‌توانید به یک استاد معتبر و غیر وابسته به دولت اعتماد کنید.
      ۴- در یک مرکز دندان‌پزشکی رسم نیست که هنگام مراجعه بیمار وسایل را مستقیما از داخل اتوکلاو خارج کنند و جلوی چشم بیمار، روی یونیت بچینند. ظرفیت حجمی اتوکلاوها محدود است و برای استریل کردن همه وسایل ممکن است لازم باشد چندین بار اتوکلاو پر و خالی شود و نمی‌توان وسایل را داخل آن نگهداری کرد. وسایل پیش از شروع کار مطب استریل شده و در کشوها چیده می‌شوند و پرسنل قبل از ورود شما آنها را می‌چینند و آماده می‌کنند. در برخی مراکز دندان‌پزشکی وسایل را پیش از استریل کردن داخل پک‌های مخصوص قابل استریل قرار می‌دهند و هنگام استفاده از آن وسیله پک را پاره می‌کنند. اگرچه این کار برای تضمین استریل ماندن وسایل پیش از استفاده انجام می‌شود، اما پاره کردن پک استریل جلوی چشم بیمار به شکل غیر مستقیم خیال او را از استریل بودن وسیله راحت خواهد کرد.

      پاسخ
  2. یک نفر

    جناب آقای دکتر شایان،

    از توضیحات مبسوط شما خیلی ممنون هستم. مطمئن هستم خوانندگان «دندانه» هم مثل من بهره کافی از این مطلب و این پرسش و پاسخ برده‌اند.

    عدم استفاده از ایمیل صحیح و معتبر به دلیل کسب اطمینان از حفظ حریم خصوصی و تا اندازه‌ای کاهش حجم spamهای روزانه است. البته اگر فقط ایمیلی جواب می‌دادید دیگر خوانندگان مطلب نمی‌توانستند از پاسخ شما استفاده کنند. من از مکانیزم‌های دیگری برای فهمیدن این که آیا به commentام جواب داده شده یا نه استفاده می‌کنم. notificationهای خودکار بسیاری از سایت‌ها درست کار نمی‌کنند.

    پاسخ
  3. مریم

    سلام و ممنون از راهنمایی های شما.ایا مراکزی هست که بیماران مبتلا به HCV+ برای دندانپزشکی مراجعه کنند؟

    پاسخ
  4. raziye

    سلام.ویروش هپاتیت و ایدز .در ماده میکروتن از بین میرود اگر شب تا ظهر وسایل دندان پزشکی در آن باشد؟

    پاسخ

یادداشت بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>